اسرائیل چگونه می‌تواند با چالش محاصره جغرافیایی و نظامی شبکه نیابتی ایران مقابله کند؟

بر اساس منابع ارائه شده، اسرائیل با وضعیت پیچیده‌ای مواجه است که تحلیلگران دفاعی آن را «محاصره استراتژیک» یا ایجاد یک «حلقه آتش» توسط ایران توصیف می‌کنند.

مقابله با این چالش شامل ترکیبی از دکترین‌های نظامی، هشدارهای دیپلماتیک و محاسبات مربوط به جنگ پیشگیرانه است.

در ادامه، راهکارهای اسرائیل و چالش‌های پیش‌روی آن برای مقابله با این شبکه نیابتی، بر اساس متن منابع بررسی می‌شود:

۱. درک ماهیت محاصره (حلقه آتش) اسرائیل با یک محاصره جغرافیایی و عملیاتی روبروست که در آن ایران نیروهای نیابتی خود را در تمام نقاط اصلی اطراف اسرائیل مستقر کرده است.

این شبکه شامل موارد زیر است:

• حزب‌الله در لبنان: با حدود ۱۵۰,۰۰۰ راکت که زرادخانه‌ای فراتر از بسیاری از دولت-ملت‌هاست.
• سوریه: حضور مستشاران نظامی ایرانی و شبه‌نظامیان شیعه در نزدیکی بلندی‌های جولان.
• عراق: نیروهای همسو با تهران که مسیرهای تدارکاتی و انتقال سلاح به غرب را کنترل می‌کنند.
• یمن (حوثی‌ها): توانایی تهدید کشتیرانی اسرائیل و شهرهای جنوبی آن.

۲. معضل استراتژیک اسرائیل در پاسخگویی اسرائیل با مشکلی مواجه است که قدرت‌های کوچک‌تر معمولاً در حل آن ناتوان‌اند: چگونه با شبکه تهدیدِ توزیع‌شده‌ی یک دشمن بزرگ‌تر مقابله کند بدون اینکه جنگی تمام‌عیار را آغاز نماید.

• حملات تاکتیکی: حملات علیه تک‌تک نیروهای نیابتی اگرچه پیروزی‌های تاکتیکی محسوب می‌شوند، اما اگر توانایی کلی ایران را تضعیف نکنند، شکست استراتژیک به شمار می‌روند.
• خطر جنگ چندجبهه‌ای: کابوس برنامه‌ریزان اسرائیلی یک جنگ متعارف تکی نیست، بلکه حمله‌ای هماهنگ و چندجبهه‌ای است که در آن حزب‌الله، نیروهای سوری و عراقی همزمان حمله کنند و ایران پشتیبانی استراتژیک ارائه دهد.
• خطر حمله مستقیم: حملات مستقیم به خاک ایران نیز خطر تشدید تنشی را دارد که اسرائیل قادر به کنترل آن نیست.

۳. راهکارهای اسرائیل برای مقابله

• دکترین «بگین» و اقدام پیشگیرانه: سیاستگذاران اسرائیلی بر اساس «دکترین بگین» عمل می‌کنند؛ اصلی که می‌گوید اسرائیل نمی‌تواند اجازه دهد دشمنانش به سلاح‌های کشتار جمعی دست یابند.
• این دکترین، محرک حملات یک‌جانبه اسرائیل در گذشته (مانند حمله به رآکتور عراق در ۱۹۸۱ و سوریه در ۲۰۰۷) بوده است.
• اسرائیل اکنون با «وسوسه جنگ پیشگیرانه» روبروست؛ باوری که می‌گوید اقدام در حال حاضر (زمانی که هنوز برتری دارند) بهتر از صبر کردن تا زمانی است که دشمن قوی‌تر شود.
• جلوگیری از بازدارندگی هسته‌ای ایران (برای خنثی کردن نیابتی‌ها): اسرائیل معتقد است که یک ایرانِ هسته‌ای، معماری امنیتی منطقه را دگرگون خواهد کرد.
• نگرانی اصلی این است که ایران با داشتن چتر هسته‌ای، جسورتر شده و عملیات نیابتی را تشدید کند (پدیده «پاردوکس ثبات-بی‌ثباتی»)، زیرا می‌داند اسرائیل نمی‌تواند پاسخی وجودی بدهد.
• بنابراین، جلوگیری از هسته‌ای شدن ایران، نه فقط یک گزینه، بلکه یک ضرورت بنیادین برای مدیریت تهدیدهای نیابتی است.
• استفاده از هشدارها به عنوان ابزار جنگی و مشروعیت‌سازی: اسرائیل از هشدارهای عمومی شدید (اغلب توسط مقامات سابق) استفاده می‌کند که کارکرد چندگانه دارند: بازدارندگی برای ایران، فشار بر واشنگتن، و آماده‌سازی افکار عمومی اسرائیل برای جنگ احتمالی. این هشدارها به عنوان اسنادی برای مشروعیت بخشیدن به اقدامات نظامی آینده عمل می‌کنند تا نشان دهند اسرائیل قبل از اقدام نظامی، راه‌های دیگر را آزموده است.

۴. چالش‌های پیش‌روی اسرائیل

• بسته شدن پنجره آسیب‌پذیری: دکترین امنیتی اسرائیل برای دهه‌ها بر برتری کیفی نظامی و حمایت ضمنی آمریکا استوار بوده، اما اکنون هر دو ستون تحت فشار هستند. توجه آمریکا به تئاترهای جهانی دیگر معطوف شده و برنامه هسته‌ای ایران از خطوط قرمز عبور کرده است.
• توقف روند عادی‌سازی روابط: امید اسرائیل به تشکیل یک ائتلاف ضد ایرانی با کشورهای عربی (پیمان ابراهیم) کمرنگ شده است. عربستان سعودی مردد است و کشورهای خلیج فارس در حال تنظیم مجدد روابط خود با تهران هستند.
• حمایت قدرت‌های بزرگ از ایران: شراکت روسیه با ایران (به دلیل جنگ اوکراین) و نقش چین به عنوان میانجی، محاسبات اسرائیل را پیچیده کرده و عملیات‌های آن را در سوریه دشوار می‌سازد.

نتیجه‌گیری منابع نشان می‌دهند که اسرائیل در وضعیتی قرار دارد که «زمان» را به نفع خود نمی‌بیند.

بازدارندگی سنتی در حال فرسایش است و ایران به ندرت آن‌گونه که اسرائیل امیدوار است به تهدیدها پاسخ می‌دهد؛ موضوعی که اغلب باعث می‌شود هشدارها نه به پیشگیری، بلکه به مقدمه‌ای برای اقدام نظامی («کینتیک») تبدیل شوند.

بنابراین، استراتژی اسرائیل به سمت پذیرش ریسک‌های بالا و احتمالاً اقدامات یک‌جانبه پیش از آنکه موازنه قدرت کاملاً تغییر کند، متمایل شده است.