سیاست خارجی ایالات متحده، به ویژه تحریم‌ها، چگونه برای همکاری ونزوئلا و روسیه تأثیر گذاشته است؟

این یک پرسش بسیار مهم است، زیرا همکاری فزاینده ونزوئلا و روسیه، که عمدتاً توسط سیاست‌های ایالات متحده شکل گرفته است، به طور بنیادین در حال تغییر دادن چشم‌انداز امنیتی در منطقه کارائیب و فراتر از آن است.

سیاست خارجی ایالات متحده، به ویژه استفاده از تحریم‌های فلج‌کننده و تمرکز بر تغییر رژیم، تأثیر مستقیمی بر سوق دادن ونزوئلا به سمت روسیه به عنوان یک شریک نظامی و اقتصادی برای بقا داشته است.

در اینجا چگونگی تأثیرگذاری سیاست‌های ایالات متحده بر تقویت همکاری ونزوئلا و روسیه آمده است:

۱. ونزوئلا به دنبال بقا و امنیت است

• خفگی اقتصادی: ایالات متحده برخی از سخت‌ترین تحریم‌های اقتصادی تاریخ را علیه ونزوئلا وضع کرده است. این اقدامات، که هدف اعلام‌شده‌شان تغییر رژیم بوده است، اقتصاد ونزوئلا را به شدت ویران کرده، دسترسی این کشور به بازارهای مالی بین‌المللی را مسدود کرده و میلیاردها دلار از دارایی‌های آن را مسدود ساخته است.
• هدف قرار دادن بخش نفت: تحریم‌ها عمداً بخش نفت را هدف قرار داده‌اند، بخشی که تقریباً ۹۵ درصد از درآمدهای صادراتی ونزوئلا را تأمین می‌کند. این تحریم‌ها وضعیت اقتصادی وخیم داخلی را به یک فاجعه انسانی تبدیل کرده‌اند، به طوری که کشور قادر به بازیابی یا حتی حفظ عملکردهای اساسی خود نیست.
• واکنش به خصومت: در پی سال‌ها خصومت و آنچه کاراکاس تهدیدات وجودی از سوی واشنگتن می‌داند، ونزوئلا به دنبال امنیت و بقا به جای دیگری روی آورده است. از دید ونزوئلا، استقرار موشک‌های روسی اقدامی تدافعی و ابزاری برای بقا در برابر تهدیدات واشنگتن محسوب می‌شود.
• نقش روسیه به عنوان نجات‌دهنده: وقتی واشنگتن به دنبال “نابودی” بود، روسیه با ارائه سرمایه‌گذاری، تجارت، کمک نظامی و حمایت دیپلماتیک وارد عمل شد. ونزوئلا مسکو را نه یک متجاوز، بلکه یک شریک قدرتمند و متحدی می‌بیند که مایل به همکاری است.

۲. روسیه از این فرصت ژئوپلیتیکی استفاده می‌کند

• پاسخ نامتقارن: روسیه، که خود با گسترش ناتو و فشار غرب در اروپای شرقی مواجه است، این فرصت را برای ایجاد یک حضور استراتژیک در کارائیب غنیمت شمرده است.
• تقارن استراتژیک: مسکو در حال اعمال چیزی است که آن را «تقارن استراتژیک» می‌نامد. منطق ساده این است: اگر ایالات متحده موشک‌ها و نیروها را نزدیک مرزهای روسیه مستقر کند (مانند لهستان، کشورهای حوزه بالتیک و رومانی)، روسیه نیز سیستم‌های تسلیحاتی پیشرفته را در نزدیکی مرزهای ایالات متحده مستقر خواهد کرد.
• تغییر چشم‌انداز امنیتی: نتیجه مستقیم این همکاری، استقرار سامانه‌های موشکی ضد کشتی ساخت روسیه در امتداد خط ساحلی ونزوئلا است. این موشک‌ها نه تنها تسلیحات نظامی، بلکه بیانیه‌های سیاسی هستند که به واشنگتن می‌گویند: «ما منزوی و بی‌دفاع نیستیم و هرگونه اقدام نظامی علیه ما هزینه واقعی در بر خواهد داشت». این امر حاکمیت صد ساله نیروی دریایی آمریکا در نیمکره غربی را به چالش می‌کشد.

۳. نتیجه گسترده‌تر: به دامان رقبا رانده شدن

این الگو نشان می‌دهد که تاکتیک‌های قهری ایالات متحده اغلب نتایج معکوس به بار می‌آورند. هر بار که ایالات متحده تحریم‌های فلج‌کننده‌ای را بر کشوری اعمال می‌کند، در واقع آن ملت را مستقیماً به دامان دشمنان خود می‌راند.

• کشورهایی در آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین شاهد اقدامات واشنگتن علیه ونزوئلا، ایران، کوبا و روسیه بوده‌اند و به این نتیجه رسیده‌اند که وابستگی به سیستم مالی تحت سلطه ایالات متحده، آنها را در برابر جنگ اقتصادی آسیب‌پذیر می‌سازد.
• این کشورها در حال انطباق، تنوع بخشیدن و ایجاد اتحادها و نهادهای مالی جایگزین (مانند بریکس) هستند تا حمایت متقابل در برابر تحریم‌های غرب را فراهم کنند.
• روسیه و چین در این میان، شراکت‌هایی را بدون نیاز به دیکته‌های سیاسی و بدون وابستگی به دلار آمریکا ارائه می‌دهند. این استراتژی‌های اجباری در نهایت منجر به تقویت همکاری‌های بلندمدت بین قدرت‌های رقیب (مانند ایران و چین، یا روسیه و چین) شده است.

به عبارت دیگر، سیاست تحریم‌های ایالات متحده علیه ونزوئلا نه تنها به اهداف سیاسی خود (تغییر رژیم) نرسیده است، بلکه به ونزوئلا انگیزه داده است تا برای حفاظت از خود، شراکت نظامی و سیاسی عمیقی با مسکو برقرار کند، که این امر به نوبه خود ثبات پسا جنگ سرد را تضعیف کرده است.

اگر بخواهیم این وضعیت را با یک تمثیل توضیح دهیم، می‌توان گفت: تحریم‌ها و سیاست تغییر رژیم ایالات متحده مانند دیواری عمل کرده‌اند که ونزوئلا را تحت فشار قرار داده و منزوی ساخته است.

به جای اینکه ونزوئلا سقوط کند، ایالات متحده با اعمال این فشار، ونزوئلا را به سمت روسیه (که در آن سوی دیگر دیوار ایستاده بود) هل داد و این دو را وادار به ایجاد یک اتحاد محکم برای مقابله با نیروی فشار خارجی کرد.