طرح شش‌گانه آمریکا و اسرائیل تا چه حد اهداف خود را محقق ساخت؟

بر اساس منابع موجود، طرح شش‌گانه آمریکا و اسرائیل که قرار بود طی ۵ تا ۷ روز اجرا شود، در دستیابی به اهداف اصلی خود ناموفق بود و در حوزه‌های کلیدی شکست خورد.

این طرح فازهای مختلفی داشت که میزان موفقیت در هر کدام متفاوت بود:

فاز اول: نابودی توان غنی‌سازی هسته‌ای

هدف اول این فاز، نابودی ماشین‌آلات غنی‌سازی ایران بود.

• نتیجه در مورد تأسیسات: آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها تأسیسات روی زمین (در یوسیف، اصفهان، و نطنز) را هدف قرار دادند. اما تأسیسات اصلی زیرزمینی نطنز و فردو (در عمق ۹۰ تا ۱۰۰ متری) با قوی‌ترین بمب‌های سنگرشکن موجود در اختیار آمریکا (GBU-57) نیز قابل انهدام کامل نبودند، زیرا حداکثر عمق نفوذ این بمب‌ها در صخره‌های فردو حدود ۳۰ تا ۴۰ متر تخمین زده می‌شد.
• ارزیابی اطلاعاتی: دستگاه اطلاعات پنتاگون (DIA) و دستگاه اطلاعات فرانسه گزارش دادند که حملات حداکثر توانسته است برنامه هسته‌ای ایران را فقط ۳ تا ۶ ماه به تأخیر بیندازد . این ارزیابی با ادعای نابودی کامل که توسط ترامپ مطرح شده بود، در تضاد بود.
• نتیجه در مورد مواد غنی‌شده: هدف دوم زدن ۴۴۱ کیلوگرم مواد غنی‌شده بود (که به گفته آنها می‌توانست ۱۰ بمب اتم تولید کند). حتی نتانیاهو بعدها رسماً عقب‌نشینی کرد و گفت اصلاً برای زدن این مواد نرفته بودند.
• نتیجه راهبردی (شکستن عزم): هدف حداکثری طرح، خاکستر سازی تأسیسات بود تا ایران در مذاکره مطیع شود و از حق غنی‌سازی بگذرد. اما نتیجه دقیقاً برعکس شد؛ مجلس ایران قانون تعلیق همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را تصویب کرد و به سمت سیاست ابهام هسته‌ای رفت. همچنین، افکار عمومی و نخبگان به شدت خواهان نظامی شدن دکترین هسته‌ای و ساخت بمب اتم شدند.

نتیجه فاز ۱: طرح در حوزه شکستن عزم و اراده ایران قطعی شکست خورد. در حوزه ماشین‌آلات، حداکثر یک خسارت چندماهه وارد شد.

فاز دوم: از بین بردن توان نظامی و موشکی

هدف اصلی این فاز، صفر کردن توان موشکی کشور بود.

• نتیجه در مورد هدف قرار دادن پرسنل: آنها ۲۵ فرمانده و دانشمند اتمی را هدف قرار دادند. هرچند در ترور ۲۵ فرمانده موفق بودند، اما در ترور بسیاری دیگر از جمله مقامات ارشد نظامی و سیاسی یا رئیس شورای عالی امنیت ملی در روز چهارم جنگ، ناموفق ماندند. همچنین، تماس‌های ارعابی با فرماندهان رده دوم نیز ۱۰۰ درصد شکست خورد و هیچ‌کس باج نداد.
• نتیجه در مورد موشک‌ها و پدافند: ارتش اسرائیل گزارش داد که نرخ موفقیت اصابت موشک‌های ایرانی در طول جنگ به طور روزافزون چشمگیر شده است. ایران با تغییر تاکتیک (کوچک کردن دسته‌ها، تنوع در اهداف و زمان شلیک) موفق شد به اهداف فوق امنیتی اصابت کند . موشک‌های ایرانی از تمام لایه‌های دفاعی اسرائیل (گنبد آهنین، پاتریوت، فلاخون داوود، پیکان ۲ و ۳ و سیستم تاد) عبور کردند .
• نتیجه حملات متقابل ایران: ایران در پاسخ، زنجیره‌ای از اهداف نظامی، علمی، و اقتصادی را مورد اصابت قرار داد. این اهداف شامل وزارت جنگ، موساد، کارخانجات تسلیحاتی رافائل، مؤسسات علمی مانند وایزمن، پارک‌های فناوری، پالایشگاه حیفا و نیروگاه‌های برق بودند. رئیس بخش علوم و تحقیقات سلولی اسرائیل اعلام کرد که ده‌ها سال تحقیقات از بین رفته است.
• عواقب راهبردی: فرمانده جنگ اسرائیل بعدها اذعان کرد که عملیات “آسمان ایران در دست ماست” صرفاً عملیات روانی بوده و آنها فقط توانسته بودند نیمه غربی آسمان را ببندند.

نتیجه فاز ۲: این فاز نیز شکست خورد؛ نه تنها توان موشکی صفر نشد، بلکه کارایی و دقت موشک‌های ایران در عبور از سامانه‌های دفاعی اثبات شد و ایران توانست به اهداف استراتژیک آسیب جدی وارد کند.

فازهای سوم تا ششم: اغتشاش، گروه‌های تروریستی و تجزیه زیرساخت

این فازها شامل ایجاد اغتشاش (فاز ۳)، فعال‌سازی گروه‌های تروریستی داخلی و خارجی (فاز ۴)، تثبیت خطوط درگیری در ۵ استان (فاز ۵) با هدف نهایی تجزیه، و زدن زیرساختارهای کشور عین سوریه (فاز ۶) بود.

• وابستگی فازها: آمریکایی‌ها گفته بودند که اگر اغتشاش (فاز ۳) به اندازه‌ای که می‌خواستند پا نگیرد، امکان فعال شدن گروه‌های تروریستی و رفتن به مراحل بعدی (۴، ۵، ۶) وجود ندارد.
• شکست در ایجاد اغتشاش: آنها در ایجاد هرج و مرج و بسیج مردم ناموفق بودند. تلاش‌ها برای تحریک جامعه با هدف قرار دادن ساختارهایی مانند پلیس، بسیج، صدا و سیما و زندان اوین شکست خورد.
• نتیجه عکس‌العمل جوانان: اسرائیل به جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله (نسل «زن زندگی آزادی») امید بسته بود تا «ارتش پیاده» آنها شوند. اما برخلاف انتظار نتانیاهو، بسیاری از همین جوانان در شبکه‌های اجتماعی پشت کشور و در حمایت از آن در مقابل اسرائیل موضع گرفتند.
• توقف برنامه: به دلیل شکست کامل در ایجاد اغتشاش، مراحل بعدی طرح عملاً متوقف ماند. ۱۲۳ سرشبکه سلطنت‌طلب که آماده بودند وارد عمل شوند، دستگیر شدند. نتانیاهو پس از روز پنجم و ششم، لحن خود را در مورد تحریک مردم تغییر داد.

نتیجه فازهای ۳، ۴، ۵ و ۶: این فازها به طور کامل شکست خوردند و دلیل اصلی توقف مسیر طرح در میانه راه بودند .

نتیجه‌گیری کلی

طرح شش‌گانه آمریکا و اسرائیل در کل نتوانست اهداف راهبردی خود را محقق سازد.

این طرح مبتنی بر سوء محاسبه بود، به طوری که فکر می‌کردند ایران کشوری است که تنها در ۵ تا ۷ روز می‌توانند آن را از پا درآورند.

در حالی که هدف آنها نابودی توانمندی‌ها و شکستن اراده ایران بود، نتیجه نهایی افزایش انسجام ملی و نظامی در ایران و سوق دادن جامعه به سمت مواضع تندتر هسته‌ای بود.

اگر این طرح را به مانند یک «ماشین دومینو» در نظر بگیریم که فاز سوم (اغتشاش) مهره کلیدی آن بود، شکست این مهره مانع از افتادن مهره‌های ۴، ۵ و ۶ و در نتیجه، ناکامی کل طرح برای رسیدن به اهداف نهایی خود شد.