خروج بی‌صدای آمریکا از خاورمیانه

این متن که برگرفته از ویدیویی در یوتیوب است، استدلال می‌کند که **نفوذ آمریکا در خاورمیانه** در حال محو شدن است و این امر نه از طریق جنگ، بلکه به واسطه **بی‌اهمیتی استراتژیک** رخ داده است. خروج بی‌صدای آمریکا از خاورمیانه

تحلیلگر ادعا می‌کند که **ایران** با موفقیت یک معماری منطقه‌ای جدید را از طریق **ادغام اقتصادی و پیروزی‌های دیپلماتیک**، مانند عادی‌سازی روابط با عربستان سعودی با میانجیگری چین، بنا نهاده است.

مرتبطپست ها

نتانیاهو با تأکید بر اینکه توقف برنامه‌های موشکی و پهپادی ایران برای بقای اسرائیل حیاتی است، اعلام کرده که در صورت لزوم، بدون هماهنگی با واشینگتن وارد عمل خواهد شد.

این خروج به‌ویژه در **ناتوانی نیروی دریایی آمریکا** برای متوقف کردن حملات حوثی‌ها در دریای سرخ و همچنین **نادیده‌گرفتن مکرر درخواست‌های عراق** برای خروج نیروهای آمریکایی مشهود است.

نویسنده معتقد است که آمریکا در یک **تله اخلاقی و اقتصادی** گرفتار شده است، جایی که **سیاست‌های مداخله‌جویانه** آن تنها منجر به آشوب شده و هزینه‌های نگهداری حضور نظامی آمریکا بیش از منافع آن است و در نتیجه **نظم چندقطبی** در حال ظهور است.

چه عواملی فراتر از قدرت نظامی، نفوذ منطقه‌ای ایران را در حال افزایش می‌سازد؟

بر اساس منابع ارائه شده، نفوذ منطقه‌ای ایران نه صرفاً از طریق فتوحات نظامی، بلکه به واسطه ترکیبی از دیپلماسی راهبردی، یکپارچگی اقتصادی و بهره‌برداری هوشمندانه از ضعف‌های ساختاری ایالات متحده در حال گسترش است.

در اینجا به عوامل اصلی غیرنظامی که در منابع ذکر شده‌اند اشاره می‌شود:

۱. معماری دیپلماتیک و ائتلاف‌سازی نوین ایران با موفقیت در حال بازتعریف روابط منطقه‌ای است به گونه‌ای که حضور آمریکا را «بی‌اهمیت» جلوه دهد.

مهم‌ترین نمونه آن، توافق عادی‌سازی روابط بین ایران و عربستان سعودی با میانجی‌گری چین بود.

این توافق عملاً به استراتژی هفتاد ساله آمریکا مبنی بر «تفرقه بینداز و حکومت کن» که بر پایه خصومت بین اعراب سنی و ایران شیعه بنا شده بود، پایان داد،.

علاوه بر این، بازگشت سوریه به اتحادیه عرب علی‌رغم مخالفت‌های آمریکا، نشان‌دهنده شکست انزوای سیاسی تحمیل شده توسط غرب است.

۲. یکپارچگی اقتصادی و دلارزدایی ایران شبکه‌ای از روابط اقتصادی ایجاد کرده است که سیستم مالی تحت سلطه آمریکا را دور می‌زند. این شامل موارد زیر است:

تجارت دوجانبه با ارزهای ملی: گسترش روابط اقتصادی با عراق که در آن تجارت با ارزهای محلی انجام می‌شود و عملاً نظارت دلار محور آمریکا را بی‌اثر می‌کند،.
خنثی‌سازی تحریم‌ها: اقتصاد ایران به جای فروپاشی تحت فشار حداکثری، خود را با شرایط تطبیق داده و به سمت صنعتی‌سازی داخلی و بازارهای جایگزین حرکت کرده است،.
تغییر مسیرهای تجاری: ایران خود را در مرکز کریدورهای تجاری جدید قرار داده است که مرزهای این کشور با همسایگان را به معابر اقتصادی باز تبدیل کرده است که آمریکا قادر به کنترل آن‌ها نیست.

۳. شبکه‌سازی بومی و مشروعیت سیاسی (محور مقاومت) برخلاف روایت رسانه‌های غربی که متحدان ایران را صرفاً «نیابتی» می‌نامند، منابع تأکید دارند که نفوذ ایران بر پایه حمایت از جنبش‌هایی است که دارای پایگاه بومی، مشروعیت سیاسی و نارضایتی‌های واقعی هستند (مانند حوثی‌ها در یمن یا نیروهای مردمی در عراق)،.

ایران به جای درخواست تبعیت محض (آن‌گونه که آمریکا از متحدانش انتظار دارد)، به این گروه‌ها به عنوان شرکایی با منافع مشترک در پایان دادن به هژمونی خارجی کمک می‌کند.

این رویکرد باعث ایجاد عمق استراتژیک می‌شود که با حملات نظامی قابل نابودی نیست، زیرا نمی‌توان با بمباران، مشروعیت سیاسی یک جنبش بومی را از بین برد.

۴. بهره‌برداری از «تله‌های اخلاقی» و فرسایش اعتبار آمریکا ایران از تناقضات رفتاری آمریکا برای تضعیف جایگاه آن استفاده کرده است.

مداخلات ویرانگر آمریکا در عراق، لیبی، سوریه و یمن که اغلب منجر به هرج‌ومرج شده است، به ایران این امکان را داده تا خود را نه به عنوان عامل بی‌ثباتی، بلکه به عنوان قدرتی معرفی کند که در برابر یک امپراتوری رو به زوال ایستاده است،.

کشورهای منطقه دریافته‌اند که تضمین‌های امنیتی آمریکا بی‌ارزش است و اطاعت از واشنگتن لزوماً به امنیت منجر نمی‌شود.

۵. راهبرد جنگ فرسایشی و نامتقارن ایران به جای رویارویی مستقیم نظامی، هزینه‌های حضور آمریکا در منطقه را از طریق ابزارهای نامتقارن (مانند پهپادهای ارزان‌قیمت در برابر موشک‌های گران‌قیمت آمریکایی) به قدری بالا برده است که ادامه این حضور توجیه اقتصادی و سیاسی نداشته باشد،.

این استراتژی مبتنی بر صبر است و هدف آن اخراج آمریکا بدون جنگ بزرگ، بلکه از طریق «فرسایش مدیریت‌شده» است.

خلاصه و تمثیل در مجموع، ایران موفق شده است با ایجاد ساختارهای جایگزین سیاسی و اقتصادی، آمریکا را از معادلات منطقه حذف کند، بدون آنکه گلوله‌ای شلیک کند که واشنگتن بتواند با ماشین جنگی خود به آن پاسخ دهد.

می‌توان وضعیت فعلی نفوذ ایران در برابر قدرت آمریکا را به تفاوت میان ساختن یک سد و جریان آب تشبیه کرد:

در حالی که آمریکا میلیاردها دلار صرف ساختن دیوارهای بلند نظامی و پایگاه‌های بتنی (سد) کرده است تا منطقه را کنترل کند، ایران مانند آب عمل کرده است؛ به آرامی مسیرهای جدیدی حفر کرده، از شکاف‌های اقتصادی و سیاسی نفوذ کرده و زمین زیر پای این دیوارها را شسته است، تا جایی که آن سازه‌های عظیم نظامی اکنون بدون کارایی و معلق در هوا باقی مانده‌اند.

چه عاملی باعث تغییر نظم تک قطبی شد؟

بر اساس منابع جدید، تغییر نظم کهن در خاورمیانه نتیجه یک رویداد واحد یا شکست نظامی چشمگیر نبود، بلکه حاصل «بی‌اهمیت شدن راهبردی» قدرت آمریکا و ناکارآمدی ابزارهای سنتی سلطه آن بود.

عاملی که باعث این تغییر بنیادین شد، ترکیبی از فرسایش درونی قدرت آمریکا و استراتژی هوشمندانه ایران در بهره‌برداری از این ضعف‌هاست.

در اینجا عوامل کلیدی که نظم کهن را دگرگون کردند، تشریح می‌شوند:

۱. فروپاشی بازدارندگی نظامی (ظهور قدرت نامتقارن) نظم کهن بر این فرض استوار بود که نیروی دریایی و پایگاه‌های نظامی آمریکا می‌توانند هر مخالفتی را سرکوب کنند. اما رویدادهای دریای سرخ و عملکرد حوثی‌ها این فرض را باطل کرد.

آمریکا میلیاردها دلار تجهیزات پیشرفته دریایی مستقر کرد، اما نتوانست مانع عملیات پهپادی و موشکی نیروهای یمنی شود .

این تغییر ناشی از «معادله هزینه» است: آمریکا مجبور است برای سرنگونی یک پهپاد ۲۰ هزار دلاری، موشکی ۳ میلیون دلاری شلیک کند .

این عدم تقارن نشان داد که قدرت نظامی آمریکا وقتی با اراده سیاسی و تاکتیک‌های نامتقارن روبرو می‌شود، مانند «ببر کاغذی» است که غرش می‌کند اما نمی‌تواند اراده خود را تحمیل کند.

۲. شکست راهبرد «تفرقه بینداز و حکومت کن» برای ۷۰ سال، نفوذ آمریکا بر پایه ایجاد خصومت بین اعراب سنی (به رهبری عربستان) و ایران شیعه استوار بود تا واشنگتن خود را به عنوان ضامن امنیت معرفی کند.

توافق عادی‌سازی روابط ایران و عربستان با میانجی‌گری چین، حکم مرگ این استراتژی بود.

این رویداد ثابت کرد که امنیت منطقه دیگر نیازی به حضور آمریکا ندارد و کشورهای منطقه دریافتند که تضمین‌های امنیتی آمریکا بی‌ارزش است و تنها منافع واشنگتن را تأمین می‌کند.

۳. ناکارآمدی سلاح تحریم و فشار حداکثری نظم کهن بر توانایی آمریکا در خفه کردن اقتصادی مخالفان تکیه داشت.

خروج آمریکا از برجام و اعمال «فشار حداکثری» قرار بود اقتصاد ایران را نابود کند، اما نتیجه معکوس داد.

ایران به جای فروپاشی، اقتصاد خود را با کشورهای همسایه و قدرت‌های شرقی (چین و روسیه) ادغام کرد و سیستم‌هایی برای دور زدن دلار ایجاد نمود.

این سازگاری نشان داد که آمریکا دیگر اهرم فشار اقتصادی مطلق دهه ۹۰ را در اختیار ندارد و نمی‌توان کشوری با منابع عظیم و موقعیت ژئوپلیتیک ایران را منزوی کرد.

۴. تله اخلاقی و درس‌های بقا رفتار آمریکا در لیبی، عراق و سوریه باعث تغییر محاسبات بازیگران منطقه شد.

سرنوشت قذافی (که خلع سلاح شد و سپس سرنگون گردید) در مقابل بقای دولت‌های مقاوم، به منطقه آموخت که تنها تضمین حاکمیت، داشتن توانایی‌هایی است که هزینه مداخله آمریکا را غیرقابل تحمل کند .

ایران و متحدانش با درک این واقعیت، شبکه‌ای از بازدارندگی ایجاد کردند که آمریکا قادر به نابودی آن نیست.

۵. ظهور نظم چندقطبی نظم کهن با این تصور زنده بود که آمریکا قدرتی بی‌جایگزین است.

اما ورود چین به عنوان میانجی صلح و گسترش گروه بریکس، نشان داد که جهان وارد دوران چندقطبی شده است.

کشورها دیگر نیازی به اجازه آمریکا برای پیگیری منافع خود ندارند و متوجه شده‌اند که همسویی با واشنگتن محدودیت‌آور و پرهزینه است.

خلاصه و تمثیل عامل اصلی تغییر نظم کهن، تبدیل شدن نقاط قوت آمریکا به نقاط ضعف بود. می‌توان این وضعیت را به «تفاوت میان یک جنگجوی زره‌پوش سنگین و جریان آب» تشبیه کرد:

آمریکا مانند شوالیه‌ای است که با زره‌ای بسیار گران‌قیمت و سنگین (ناوهای هواپیمابر و تحریم‌ها) به میدان آمده است، اما این زره آنقدر سنگین شده که او را از حرکت بازداشته و هزینه‌ی نگهداری آن کمرشکن شده است.

در مقابل، نظم جدید به رهبری بازیگرانی مانند ایران، مانند آبی است که به آرامی زیر پای این شوالیه نفوذ کرده، زمین زیر پایش را شسته و او را بدون اینکه ضربه شمشیری رد و بدل شود، در گل و لایِ هزینه‌ها و بی‌اعتباری فرو برده است.

منبع: خروج بی‌صدای آمریکا از خاورمیانه